Araba Satın Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Araba alımı, satın alma maliyetinin yanında dönemsel önemli giderlere de neden olduğundan bütçede önemli bir finansal yükümlülük oluşturan bir satın alma kararıdır. Ulaşım için, toplu taşıma araçlarını kullanabileceğiniz gibi taksi ya da araç kiralama alternatiflerini de gözden geçirmek ve sizin için en uygun olanın ne olduğuna karar vermek gerekir.
Her alternatifin maliyeti ve ihtiyacınıza uygunluk seviyesi farklı olacağından herkes için en uygun ulaşım seçeneği değişebilmektedir. Gelin araba alırken ya da kullanırken katlanacağınız giderlere ve dikkat etmeniz gereken hususlara birlikte göz atalım.
Sıfır olarak tabir edilen, yani daha önce kullanılmamış olan arabaları ilgili araba firmasının satış yerlerinden ya da anlaşmalı bayilerinden satın alabileceğiniz gibi ikinci el arabaları sahiplerinden ya da galerilerden satın alabilirsiniz.
Sıfır araba aldığınızda satıcıya yapacağınız ödemenin içinde arabanın vergi hariç fiyatının yanı sıra özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi de bulunmaktadır. Özel tüketim vergisi, arabanın motor hacmi, satış fiyatı, elektrikli olup olmaması gibi bazı unsurlara bağlı olarak belirlenir.
Genellikle daha lüks segment arabalarda ödenen özel tüketim vergisi daha yüksek olmaktadır. Arabanın hangi ÖTV diliminde olduğu araba satış fiyatı üzerinde oldukça etkilidir.
Örneğin aynı model bir arabanın en düşük donanıma sahip olan paketi düşük ÖTV diliminde olabilirken, daha yüksek donanıma sahip paketi daha yüksek ÖTV dilimine girebilir. Bu da iki paket arasındaki fiyat farkının oldukça yüksek olmasına neden olabilir.
Bu nedenle, arabanın hangi ÖTV diliminde olduğunun incelenmesi oldukça önemlidir.
Araba sektörü, ekonomik konjonktürden en çok etkilenen sektörlerden biridir. Yani, faiz oranlarının düşük olduğu ve ekonomide büyüme oranlarının yüksek olduğu dönemlerde araba talebi oldukça yükselebilirken, faiz oranlarının yüksek olduğu ve ekonomide büyüme oranlarının düşük olduğu dönemlerde talep oldukça düşebilir.
Araba firmaları, kötü ekonomik koşullarda fiyat indirimi, makul finansman destekleri gibi alıcıları teşvik edici kampanyalar sunmaktadır. Ekonomik koşulların iyi olduğu dönemlerde ise genellikle fiyatlarda artış olabileceğini ya da alıcıları teşvik edici kampanyaların olmayabileceğini unutmayın.
Ayrıca, araba satın almadan önce, araba firmalarının anlaşmalı bayileri ile pazarlık yapmak sizin için daha avantajlı şartların oluşmasını sağlayabilir.
İkinci el araba fiyatları ise genellikle sıfır araba fiyatları ile birlikte hareket etmektedir.
İkinci el araba almadan önce sıfır araba fiyatları üzerinden makul bir indirim yapılıp yapılmadığı incelenmelidir.
Araba ne kadar fazla kilometre yapmışsa, aşınma, çizikler, iç mekan deformasyonları gibi durumlar ne kadar fazlaysa, ikinci el fiyatı genelde o kadar düşük olur.
Arabanın daha önce karıştığı kazalar, değişen ya da boyanan belirli araba parçalarının olması gibi durumlar alıcılarda belirsizliklere neden olur ve alıcılar genellikle fiyattan daha fazla indirim isteyebilmektedir.
Bazı araba modelleri, ülkedeki genel kabul görmüşlük nedeniyle ikinci el piyasasında yüksek talep gördüğünden, bu modellerde sıfır ile ikinci el fiyat farkı daha az olabilmektedir, tam tersi durumda fiyat farkı artabilmektedir.
Sıfır arabayla ilgili bir arz problemi olması durumunda ise örneğin alıcılar sıfır araba bulmakta zorlanıyorsa, genellikle ikinci el fiyatlarında artış olabilmektedir.
Şimdi, arabaya sahip olma ve araba kullanımından kaynaklı giderleri inceleyelim.
En önemli gider kalemi, yakıt giderleridir. Arabanın, dizel, benzin, elektrik ya da hibrit gibi yakıt teknolojisine bağlı olarak bu gideriniz oldukça değişebilmektedir.
Arabanın 100 kilometrede kaç litre ya da kilowatt saat yakıt tükettiğini satın almadan önce bilmeniz ve buna göre aylık ödemelerinizi bütçelemeniz önemlidir.
Bu konuda fabrika verileri yerine gerçek kullanıcılardan elde ettiğiniz bilgileri kullanmak daha gerçekçi olacaktır.
Farklı yakıt türleri şehir dışı veya şehir içi kullanımda daha avantajlı olabilmektedir. Arabayı hangi yollarda kullanacağınızı bilmek ve size en uygun yakıt teknolojisine sahip araba tipi tercihini yapmak araba almadan önce dikkat edilmesi gereken önemli bir noktadır.
Arabalara trafik sigortası yaptırmak yasal bir zorunluluktur. Trafik sigortası için yıllık bir ödeme yapmanız gerekmektedir.
Sigorta bedelini alacağınız arabanın özelliklerinin yanı sıra sürücünün geçmiş verileri de etkilemektedir.
Ayrıca, yasal olarak zorunlu olmasa da kasko sigortası yaptırmanız ileride yaşayacağınız olumsuz durumlarda sizi maddi olarak güvence altına alacaktır.
Sahip olacağınız arabanın değeri kasko maliyetini önemli ölçüde etkileyecektir.
Kasko kullanmanız halinde maliyetin yanında, poliçede yer alan teminat ve koşulların size uygun olup olmadığını da değerlendirmeniz önemlidir.
Diğer önemli gider kalemi motorlu taşıtlar vergisidir. Arabanın yaşı, motor silindir hacmi ve arabanın değeri gibi birçok kritere bağlı olarak Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez MTV ödenmekte olup, sahip olacağınız araba için ne kadar MTV ödemeniz gerektiğini incelemeli ve bu gideri de bütçenize dahil etmelisiniz.
Bunun yanında arabaların zorunlu olarak muayene yaptırılacağı ve bakım giderlerine de katlanılacağı dikkate alınarak bütçede bunlara da yer verilmesi gerekeceğini unutmayın.
Ayrıca, arabayı kullanırken oluşabilecek arıza ve hasarlar gibi beklenmeyen giderler için bir acil durum fonu oluşturmanız da faydalı olacaktır.
Arabayı kredi ile almanız durumda diğer önemli gider kalemi olarak kredi ödemeleri karşımıza çıkmaktadır.
Bu durumda ihtiyacınıza en uygun olacak şekilde taşıt kredisi ya da ihtiyaç kredisi gibi kredi türlerini tercih edebilirsiniz.
Taşıt kredisi oranları genel olarak ihtiyaç kredisi oranlarından daha düşük olduğundan ve kredi vadeleri genelde daha uzun olduğundan taşıt kredisi ile araba aldığınızda kredi maliyetleriniz ve aylık ödemeleriniz daha düşük olabilecektir.
Diğer taraftan taşıt kredisi ile araba aldığınızda banka tarafından kredi vadesi süresi boyunca araba üzerinde ipotek yapılacaktır.
Bu durumda kredi vadesi bitmeden arabayı satmak istemeniz durumunda tüm krediyi ödeyerek kapatmanız veya krediyi aldığınız banka nezdinde krediyi arabanın alıcısına devretmeniz gerekmektedir.
Ancak bu işlemler çok maliyetli ve her zaman mümkün olamayabilir, dolayısıyla da bu durumu finansal planlarınız çerçevesinde değerlendirmelisiniz.
Arabayı alırken kredi kullanmanız durumunda, bütçenizde aylık kredi ödemelerini de planlamanız gerekecektir.
Bütçenize en uygun maliyetli ve koşulları size en uygun olan krediyi belirlerken, faiz oranlarının yanı sıra, dosya masrafları, hayat sigortası ödemeleri gibi kredi maliyetinizi etkileyen unsurları ve farklı koşulları da dikkate almanız ve araba almak için katlanacağınız finansman giderinin bileşenlerini iyi analiz etmeniz önemlidir.
Aylık kredi ödeme tutarının bütçenizle uyumlu olmasına dikkat edin. Düzgün planlanmamış bir kredi, uzun vadede finansal zorluklara yol açabilir.
